افق روشن کشت گياهان دارويي در زنجان

استفاده از گياهان دارويي از زمان‌هاي بسيار دور مورد استقبال اکثريت قريب به اتفاق مردم بوده است و با گذر زمان و افزايش آگاهي و حساسيت هاي عموم نسبت به حفظ،‌ ارتقا و در مواقع بيماري بازيابي سلامتي و بهبود کيفيت زندگي،‌ گياهان دارويي کم کم جاي بيشتري براي خود در زندگي افراد باز کرده اند.امروزه نيز بسياري از افراد گياهان دارويي را داراي ترکيبات طبيعي و مفيد براي سلامتي مي دانند و در اغلب مواقع بيماري و يا براي تقويت قواي جسماني خود از آنها استفاده مي کنند.
بر همين اساس با پرکاربرد شدن گياهان دارويي و استفاده از ترکيبات مختلف آن حتي به منظور جلوگيري از بيماري ها، کشت اين گياهان در مزارع استانهاي مختلف مورد توجه قرار گرفته، در زمان حاضر 68 تيره از اين گياهان با 220 گونه در استان زنجان نيز شناسايي شده که نشان دهنده تنوع بالا و ظرفيت و استعداد موجود و اقليم مناسب منطقه براي کشت و فراوري اين گياهان است.
امسال 600 هکتار از اراضي استان زنجان به کشت گياهان دارويي اختصاص يافته است
معاون بهبود توليدات گياهي جهاد کشاورزي استان زنجان گفت: کشت گياهان دارويي در اين استان فعاليتي نوپا محسوب مي شود هرچند قبلا اين گياهان در مراتع مختلف خودرو بود اما به صورت زراعي نوپاست که بر روي آن کار مي شود.پيمان حائري افزود: براي تنوع‌بخشي به الگوي کشت سال قبل حدود يک هزار و 500 هکتار از اراضي زراعي استان به کشت انواع گياهان دارويي شامل بالنگو، زيره سبز و سياه و گل محمدي اختصاص يافته بود امسال نيز کشت آنها شروع شده است و از ابتداي سال زراعي جاري تاکنون 600 هکتار از اين گياهان کشت شده و اين سطح همچنان در حال افزايش است.
وي با بيان اينکه توسعه کشت گياهان دارويي از طريق سازمان جهاد کشاورزي پيگيري مي شود، تاکيد کرد: اين گياهان خاصيت بسيار زيادي دارند به طور مثال گياه بالنگو بسيار مقوي، داراي 40 درصد روغن امگا سه، امگا 6 و امگا 9 است و براي کسانيکه قرص هاي امگا مصرف مي کنند جايگزين ارزشمند و فوق العاده اي محسوب مي شود.
حائري با اشاره به اينکه محصول گياه دارويي بالنگو در برخي نانوايي ها به صورت خشخاش روي نانها افزوده مي شود، تصريح کرد: اين گياه در استان زنجان به خوبي در حال کشت بوده و بزرگترين پايگاه آن ايجرود است که کشاورزان اين شهرستان استقبال بالايي از کشت آن مي کنند در همه شهرستان هاي استان به تناسب اراضي موجود، کشت مي شود.وي با بيان اينکه ميزان برداشت اين گياهان به طور دقيق مشخص نيست، اظهار داشت: در زمان حاضر چهار شرکت پشتيبان در استان فعال است که کشاورزان را در اين حوزه از تهيه بذر، کاشت و حتي پس از برداشت در خريد آن حمايت مي کنند.
حائري ادامه داد: بذر از سوي شرکتهاي پشتيبان به کشاورزان واگذار مي شود تا اين گياهان دارويي به صورت هدفمند کشت شود.وي خاطرنشان کرد: در توليد گياهان دارويي کشور آلمان معمولا حرف اول را در جهان مي زند و در کشور ما هم برخي از کارخانه هاي عصاره گيري را داريم که عصاره اين گياهان را تهيه و آن را صادر مي کنند.
وي افزود: در توليد برخي از اين گياهان مانند گل محمدي هم کشور و هم زنجان پيشرو و بهترين توليد کننده است به طوريکه اين گياه در زنجان به لحاظ کيفيت حتي از توليدات شهرهاي کاشان و يزد نيز بالاتر است، حتي زغفران توليدي در زنجان نيز به لحاظ کيفيت از آنچه که در خراسان توليد مي شود بهتر است چراکه شرايط آب و هوايي استان که شبها معمولا سرد است موجب مي شود کيفيت اين گياه دارويي خيلي بالاتر باشد.حائري گفت: گياه دارويي کتان سرخ نيز در شهرستان ابهر به وفور و هر يک از اين محصولات به فراخور محل و شرايط آبي و هوايي در مناطق مختلف استان کشت مي شود.وي يادآور شد: تره هاي کوهي نيز اکثرا گياهان مرتعي هستند و بيشتر آنها در عرصه هاي اراضي ملي توليد مي شود که شامل کاکوتي،‌ مرزه کوهي، چاي کوهي، کنگر وحشي و انواع و اقسام ديگر تره است که سطح مشخصي براي آنها نمي توان بيان کرد.
حائري بابيان اينکه تره هاي کوهي در بيشتر اراضي مرتعي در کوههاي شمالي استان زنجان به وفور و در کوههاي جنوبي هم کم و بيش رشد مي کند که هر کدام خاصيت خود را دارد و چون در همه اراضي ملي پخش شده و به صورت خودرو و وحشي توليد مي شود، نمي توان آمار واقعي و دقيقي از ميزان آن گفت.
وي ادامه داد: کنگر وحشي نيز معمولا در مزارع آيش گندم در برخي از شهرستان هاي استان در سطح بالايي توليد مي شود، حتي قارچ کوهي ترافل که به عنوان دنبلان معروف است در شرايط خاص آب و هوايي در زنجان رشد مي کند که ارزش غذايي و ارزش اقتصادي بسيار بالايي براي صادرات دارد، محل رشد ريواس نيز در اراضي طارم و قسمت هاي جنوبي استان است.
معاون بهبود توليدات گياهي سازمان جهادکشاورزي استان زنجان گفت: امسال طرح مگاپروژه پايداري توليد را در استان اجرا مي کنيم که در آن طرح کشت گياهان دارويي مبنتي بر ديم در پنج هزار هکتار هدفگذاري شده است.
وي افزود: امسال به دليل کمبود آب، توسعه کشت محصولات در اراضي آبي استان نخواهيم داشت بر همين اساس سعي مي شود اين ميزان کشت ديم محقق شود.حائري تصريح کرد: با کشت اين محصولات هم مصرف استان تامين مي شود و هم ميزاني از آن صادر مي شود به طوريکه پشتيبانهاي فعال در استان گياهان توليدي را خريد مي کنند براي مثال پشتيبانهاي گل محمدي اين محصول را خريد، جمع آوري و عصاره گيري مي کنند و روغن آن در بيرون از کشور با ارزش اقتصادي بالايي به فروش مي رسانند چراکه از مقدار بسيار کم اين روغن مي توان چند هزار ليتر گلاب گيري کرد.
زنجان در توليد گل محمدي رتبه 14 و زعفران رتبه 17 کشور را دارد
مدير هماهنگي ترويج سازمان جهادکشاورزي استان نيز کشت گياهان دارويي را بهترين راهکار براي جايگزيني محصولات کم آب بر به جاي محصولات با کشت آبي بيان کرد و گفت: نياز آبي اين گياهان بسيار کم بوده و مقاوم در برابر کم آبي هستند و در خشکسالي ها نيز تاب‌آوري بالايي دارند و در شرايط سخت کمبود آب، محصولات با کيفيتي از اين گياهان به عمل مي آيد.بهروز فرخي تاکيد کرد:‌ برخي از انواع اين گياهان به دليل ساختارشان معمولا در همه مناطق استان با هر شرايط اقليمي و مزارع قابل کشت است و به دليل داشتن ريشه هاي بلند، مقاوم در برابر کم آبي هستند بر همين اساس توليد آن به صرفه و کم ريسک بوده و ارزش اقتصادي بسيار بالايي دارد.
وي با بيان اينکه فعاليت در اين زمينه موجب اشتغالزايي و توسعه صنايع تبديلي نيز مي شود،‌ اظهار داشت: کشت گياهان دارويي در تناوب با غلات ديم مي تواند به حفظ و کاهش فرسايش خاک نيز کمک کند.
مدير امور باغباني سازمان جهادکشاورزي استان زنجان بااشاره به گسترش سطح زيرکشت گياهان دارويي و استقبال کشاورزان از آن گفت: سال گذشته بيش از 700 کشاورز استان در کشت گياهان دارويي فعال بودند.منوچهر کريمي بيشترين سطح زيرکشت و بازار مطلوب گياهان دارويي در استان زنجان را مربوط به گل محمدي و زعفران بيان کرد و افزود: زنجان در ميزان سطح زير کشت گل محمدي رتبه 14 و در زعفران رتبه 17 کشور را دارد.
6 واحد فراوري گياهان دارويي در زنجان فعال است
وي بر لزوم توسعه صنايع تبديلي و فراوري گياهان دارويي تاکيد کرد و يادآور شد:‌ در زمان حاضر 6 واحد فرآوري گياهان دارويي در خصوص توليد انواع عرقيات گياهي و بسته بندي اين محصولات در زنجان فعاليت دارند و گل محمدي نيز در واحدهاي سنتي و نيمه صنعتي گلابگيري مي شود.کريمي تاکيد کرد:‌ اين استان به دليل تنوع بالا، اقليم مناسب و هواي مطلوب در کشت گياهان دارويي براي توسعه زنجيره ارزش گياهان دارويي ظرفيت بالقوه بالايي دارد و مي تواند به قطب توليد گياهان دارويي در کشور تبديل شود.
وي يادآور شد: تاکنون 220 گونه گياه دارويي از ميان يک هزار و 108 گونه در مراتع اين استان شناسايي شده است که بيشترين اين گياهان مربوط به تيره هاي نعناع، رزاسه و کاسني است و 30 گونه از اين گياهان در مزارع کشاورزي استان کشت مي شود که کشت اين گياهان علاوه بر صرفه جويي در مصرف‌ آب و سرمايه گذاري مطمئن به جهت مقاومت بالاي آنها به کم آبي،‌ مي تواند به عنوان مزيت اقتصادي و منبع درآمد پايدار نيز مورد نظر کشاورزان باشد.
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از ايرنا، کريمي با بيان اينکه اشتغالزايي بالا، ارزآوري از محل صادرات، ايجاد ارزش افزوده با راه اندازي واحدهاي فراوري و بسته بندي محصولات از ديگر مزاياي گسترش کشت گياهان دارويي است، گفت: بيشترين سطح زير کشت گياهان دارويي مربوط به شهرستان خدابنده و بيش‌ترين تنوع گياهان دارويي نيز مربوط به شهرستان ابهر است.