ARAZAZARBAIJAN

بازدارندگي هسته‌اي تضميني براي جلوگيري از جنگ نيست


بازدارندگي هسته‌اي تضميني براي جلوگيري از جنگ نيست

گروه سياسي: محسن جليلوند، تحليلگر مسائل بين الملل و استاد روابط بين الملل معتقد است ايران مي‌خواهد به طرف مقابل نشان دهد هرگونه اقدام عليه کشور با هزينه‌هايي همراه خواهد بود و نمي‌توان بدون در نظر گرفتن ظرفيت‌هاي ايران تصميم گرفت.


با اين حال، بايد توجه داشت که بازدارندگي هميشه نتيجه مورد انتظار را به همراه ندارد. ممکن است يک کشور تصور کند با افزايش سطح تهديد يا نمايش ظرفيت‌هاي خود مي‌تواند مانع اقدام طرف مقابل شود، اما اين احتمال هم وجود دارد که طرف مقابل تصميم متفاوتي بگيرد. اظهارات اخير محمدجواد لاريجاني درباره احتمال افزايش سطح غني‌سازي اورانيوم ايران تا 90 درصد، در شرايطي مطرح شده که پرونده هسته‌اي همچنان با ابهامات متعددي درباره سرنوشت ذخاير اورانيوم 60 درصدي و آينده همکاري با آژانس بين‌المللي انرژي اتمي روبه‌رو است. هم‌زمان، تأکيد مقام‌هاي ايراني بر حفظ حق غني‌سازي و مخالفت با توقف يا تعليق آن، اين پرسش را به وجود آورده که آيا تهران در حال بازتعريف پيام‌هاي هسته‌اي خود در مواجهه با فشارهاي آمريکا و تهديدهاي نظامي است؟
در چنين شرايطي، طرح احتمال غني‌سازي 90 درصدي را مي‌توان از منظر تلاش براي ايجاد بازدارندگي بررسي کرد؛ بازدارندگي‌اي که قرار است هزينه هرگونه اقدام نظامي عليه ايران را افزايش دهد. با اين حال، اين پرسش نيز مطرح است که آيا چنين پيام‌هايي مي‌توانند محاسبات طرف مقابل را تغيير دهند يا آنکه در صورت تصميم واشنگتن به تشديد تنش، ابزارهاي بازدارنده ايران براي جلوگيري از درگيري کافي نخواهند بود؟ محسن جليلوند، تحليلگر مسائل بين‌الملل و استاد روابط بين‌الملل به بررسي اين موضوعات پرداخته است:
غني‌سازي 90 درصدي؛ پيام بازدارندگي به واشنگتن
محسن جليلوند با اشاره به اظهارات اخير درباره افزايش سطح غني‌سازي اورانيوم گفت: «به نظر من، طرح چنين موضوعاتي بيشتر با هدف ايجاد بازدارندگي مطرح مي‌شود. ايران تلاش مي‌کند از طريق ارسال پيام‌هايي درباره ظرفيت‌هاي هسته‌اي خود، طرف مقابل را نسبت به پيامدهاي اقدامات احتمالي عليه کشور آگاه کند. با اين حال، بايد توجه داشت که صرف طرح چنين مواضعي لزوماً به معناي تغيير تصميمات طرف مقابل نيست و نمي‌توان از آن نتيجه گرفت که اين شيوه بازدارندگي حتماً موفق خواهد بود. مسئله اصلي اين است که طرف مقابل چه تصميمي گرفته و تا چه اندازه حاضر است در محاسبات خود اين پيام‌ها را لحاظ کند. اگر تصميم براي اقدام نظامي گرفته شده باشد، ممکن است چنين موضع‌گيري‌هايي تأثير تعيين‌کننده‌اي بر آن نداشته باشد. به همين دليل، من معتقدم نبايد تصور کنيم که طرح موضوع افزايش سطح غني‌سازي به‌تنهايي مي‌تواند مانع از اقدام نظامي شود.«وي با اشاره به شرايط متفاوت ايران نسبت به گذشته گفت: »واقعيت اين است که شرايط امروز ايران با دوره‌هاي قبلي تنش و درگيري يکسان نيست. ايران در گذشته نيز نشان داده که توانايي پاسخ‌گويي و مقاومت در برابر فشارهاي نظامي را دارد، اما بايد توجه داشت که شرايط اقتصادي، اجتماعي و ميزان تاب‌آوري کشور نيز در ارزيابي توانايي ورود به يک درگيري تازه اهميت دارد. نمي‌توان شرايط امروز را بدون توجه به هزينه‌هايي که کشور در دوره‌هاي گذشته متحمل شده است، تحليل کرد. ايران با دشواري‌هاي متعددي روبه‌رو است و همين مسئله باعث مي‌شود که محاسبه هزينه و فايده هرگونه تقابل نظامي اهميت بيشتري پيدا کند. بنابراين، اگر هدف از طرح موضوع غني‌سازي 90 درصدي ايجاد بازدارندگي باشد، بايد ديد اين پيام تا چه اندازه مي‌تواند در محاسبات طرف مقابل اثرگذار باشد.«
بازدارندگي هسته‌اي مانع قطعي جنگ نيست
اين تحليلگر مسائل بين‌الملل در پاسخ به اين پرسش که آيا طرح موضوع غني‌سازي 90 درصدي مي‌تواند نشانه حرکت ايران به سمت دستيابي به سلاح هسته‌اي يا ايجاد بازدارندگي هسته‌اي باشد، گفت: «من اين اظهارات را بيشتر در چارچوب تلاش براي ايجاد بازدارندگي ارزيابي مي‌کنم. مسئله اين است که ايران مي‌خواهد به طرف مقابل نشان دهد هرگونه اقدام عليه کشور با هزينه‌هايي همراه خواهد بود و نمي‌توان بدون در نظر گرفتن ظرفيت‌هاي ايران تصميم گرفت. با اين حال، بايد توجه داشت که بازدارندگي هميشه نتيجه مورد انتظار را به همراه ندارد. ممکن است يک کشور تصور کند با افزايش سطح تهديد يا نمايش ظرفيت‌هاي خود مي‌تواند مانع اقدام طرف مقابل شود، اما اين احتمال هم وجود دارد که طرف مقابل تصميم متفاوتي بگيرد و حتي با شدت بيشتري وارد عمل شود. بنابراين، نمي‌توان از هم‌اکنون درباره نتيجه چنين سياستي با قطعيت صحبت کرد.«وي با اشاره به احتمال تشديد تنش‌هاي نظامي ميان ايران و آمريکا گفت: »اگر طرف مقابل تصميم به اقدام نظامي بگيرد، ممکن است ديگر اين پيام‌ها نتوانند مانع از وقوع درگيري شوند. به اعتقاد من، زماني که آرايش نظامي شکل بگيرد و تصميم براي حمله گرفته شود، احتمال وقوع جنگ بسيار جدي خواهد شد و در چنين شرايطي، جلوگيري از درگيري دشوارتر مي‌شود.«
روسيه و چين تا کجا مقابل تصميم آمريکا مي‌ايستند؟
اين استاد روابط بين‌الملل همچنين درباره نقش روسيه و چين در تحولات پيش‌رو گفت: »نبايد انتظار داشت که روسيه و چين بتوانند در برابر تصميمات آمريکا به شکل تعيين‌کننده‌اي ايستادگي کنند. اين کشورها نيز منافع و ملاحظات خاص خود را دارند و در مناسبات بين‌المللي بر اساس همين منافع عمل مي‌کنند. ممکن است روسيه و چين در جريان تحولات و مذاکرات، مواضعي اتخاذ کنند يا تلاش کنند امتيازهايي به دست آورند، اما اين موضوع لزوماً به معناي آن نيست که بتوانند مسير تصميم‌گيري آمريکا را تغيير دهند. تجربه‌هاي قبلي نيز نشان داده است که مخالفت اين کشورها الزاماً مانع پيشبرد سياست‌هاي واشنگتن نمي‌شود.«
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از فرارو، وي با اشاره به پيچيدگي مناسبات قدرت‌هاي بزرگ ادامه داد: «در چنين شرايطي، هرکدام از بازيگران به دنبال تأمين منافع خود هستند و ممکن است در ازاي برخي توافق‌ها يا امتيازها، از بخشي از مواضع اوليه خود عقب‌نشيني کنند. بنابراين، نبايد نقش روسيه و چين را به‌عنوان يک مانع قطعي در برابر تصميمات آمريکا در نظر گرفت. مسئله اصلي در شرايط کنوني، تصميمي است که طرف مقابل براي آينده تقابل با ايران اتخاذ مي‌کند. اگر تصميم به درگيري گرفته شود و آرايش نظامي شکل بگيرد، احتمال حمله افزايش پيدا مي‌کند. در چنين وضعيتي، صرف اعلام مواضع بازدارنده يا طرح احتمال افزايش سطح غني‌سازي نمي‌تواند تضمين‌کننده جلوگيري از جنگ باشد.«


برچسب ها:

تاریخ: 1405/09/01 10:29 ق.ظ | دفعات بازدید: 1939 | چاپ


مطالب مشابه dot
آخرین اخبار dot