ربع رشيدي نمونه بي مانند تمدن ايران زمين

محمدابراهيم زارعي در جلسه شوراي راهبردي ربع‌ رشيدي در تبريز، افزود: جايگاه کهن شهر تبريز در تاريخ ايران روشن و خدشه‌ناپذير است و اين شهر در معماري و هنر، نقشي تمدن‌ ساز ايفا کرده و مردمان آن همواره در برابر سلطه بيگانگان ايستادگي کرده و هرگز تسليم نشده اند.
وي با بيان اينکه شهامت و فداکاري مردم تبريز نه فقط در تاريخ مکتوب، بلکه در لايه‌هاي باستان‌شناسي نيز قابل رديابي است، اظهار کرد: ما امروز آثار اين مقاومت را در جريان کاوش‌هاي ربع رشيدي مشاهده و مستند مي‌کنيم.
زارعي ربع رشيدي را گوهري منحصر به‌ فرد در پيوند ميان دانش، فرهنگ و معماري دانست و خواستار مديريت علمي، دقيق و آينده‌نگرانه براي اين پايگاه تاريخي شد.
وي با تاکيد بر لزوم برخورد علمي و راهبردي با مجموعه ربع رشيدي، ادامه داد: در اين خصوص کوچکترين کوتاهي پذيرفتني نيست و ما نيازمند تدوين يک پلان مديريت باستان‌شناسي دقيق و چندلايه هستيم که حفاظت، تأسيسات زيربنايي، مسيرهاي دسترسي، نورپردازي و گردشگري‌پذيري را با رعايت کامل ملاحظات ميراثي پوشش دهد.
زارعي حفاظت از کاووش‌هاي مجموعه ربع رشيدي را ضروري دانست و گفت: همزمان با اجراي فصل‌هاي کاووشي بايد برنامه حفاظتي پسيني نيز در اين محوطه تدوين شود و آثار فاخري که در مجموعه وجود دارد، مستلزم راه‌اندازي کارگاه مرمت دائمي و تخصصي است که در اين مسير نقش دانشگاه هنر اسلامي تبريز بسيار ارزشمند و همکاري‌ آنها شايسته تقدير است.
وي يادآور شد: بايد در تدوين برنامه سالانه با چشم‌انداز چند ساله همراه پايگاه باشيم و برنامه‌اي جامع که سرعت عمل را افزايش دهد و با انسجام علمي اجرايي شود، بسيار لازم و اجتناب ناپذير است و بدون ترديد از اين پس دفتر پايگاه ربع رشيد از پژوهشگاه ميراث‌ فرهنگي و گردشگري حمايت خواهد ديد.
زارعي اضافه کرد: ما اعتقاد داريم تبريز بايد به پايگاهي مرجع در شمال‌ غرب کشور و منطقه قفقاز تبديل شود، چون نقشي که مي‌تواند حتي در پروژه‌هاي مرمت و باستان‌شناسي شرق ترکيه، آذربايجان و ارمنستان ايفا کند، بي مانند و تأثيرگذار است.
وي با اشاره به اينکه خواجه رشيدالدين فضل‌الله همداني دو ميراث يگانه براي ايران امروز به‌ جاي گذاشته است، گفت: اين ميراث يکي تدوين جامع‌التواريخ نخستين تاريخ جهاني در تمدن اسلامي و ديگري تأسيس يک شهر دانشگاهي يعمي ربع رشيدي است که از سراسر جهان اسلام استاد و دانشجو جذب مي‌کرد و اين مدل تمدني بي‌نظير است و ما وظيفه داريم تا با نهايت توان از آن حفاظت کنيم.
رييس پژوهشگاه ميراث‌ فرهنگي و گردشگري تعيين حريم جديد و حفاظت هوشمندانه در مجموعه ربع رشيدي را بسيار مهم و ضروري خواند و گفت: يکي از اولويت‌هاي ما تصويب عرصه و حريم جديد براي اين محوطه است.
زارعي ادامه داد: در اين راستا بايد يک بانک داده جامع از کاوش‌ها و داده‌ها ايجاد شود، داده‌هايي که نه‌تنها براي پژوهشگران بلکه براي بازديدکنندگان نيز به‌ شکلي قابل‌ فهم نمايش داده شوند.
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از ايرنا، محوطه تاريخي ربع رشيدي که از آن به عنوان نخستين دانشگاه بين المللي جهان ياد شده و قديمي ترين موقوفه ايران است، در قرن هشتم هجري قمري به دستور خواجه رشيدالديـن فضل الله همداني ساخته شد و به همين علت اين شهرک را رشيديه يا ربع رشيدي ناميدند که در زمان حاضر به جز چند بناي فرو ريخته متعلق به دوره صفويه، چيز ديگري از آن همه عظمت و زيبايي باقي نمانده است.
محوطه باستاني و کاوشگاه ربع رشيدي با شماره 943 در سال 1354 شمسي در فهرست آثار ملي ايران ثبت شده است و آنچه که امروز از اين اثر ملي مشاهده مي‌شود، بخشي از بازمانده‌هاي مجموعه ابواب البرّ ايلخاني خواجه رشيدالدين فضل الله همداني مربوط به قرن هشتم و نيز بقايايي از يک قلعه متعلق به اواخر قرن دهم و اوايل قرن يازدهم هجري است که بنا به گفته کارشناسان، کاوشگاه ربع رشيدي بيشتر به لحاظ مجموعه ابواب‌البرّ رشيدي روزگار خواجه رشيدالدين در عالم اسلام اشتهار دارد.