شهيدگاه؛ آرامگاه حماسه‌آفرينان چالدران در اردبيل

به گزارش عصرآذربايجان، نبرد چالدران نخستين جنگ ايران در زمان صفويان با دولت عثماني بود و در 2 رجب 920 ه.ق مصادف با 23 اوت 1514 ميلادي در حوالي شهرستان چالدران در شمال غربي ايران رخ داد و سپاهيان عثماني به فرماندهي سلطان سليم اول، بر سپاه صفوي به فرماندهي شاه اسماعيل اول فائق آمدند.
شهر اردبيل محل استقرار صفويان بود ، پيکرهاي زيادي از شهداي جنگ چالدران با همت مردم از ميدان نبرد به اردبيل منتقل و در محوطه بقعه شيخ صفي‌الدين اردبيلي دفن و اين مکان مقدس به شهيدگاه معروف شد.
اکنون سنگ قبرهاي سنگين، کوچک و بزرگ با نقوش و خطوطي از کلام وحي، حديث و اشعار ادبي در جاي جاي شهيدگاه ديده مي‌شود و اغلب اين سنگ‌ها بر روي مزارهاي مربوطه و بعضي نيز جدا از مزارها و در کنار ديوار محوطه بر روي سکوهايي قرار گرفته‌اند.
به گفته ياسر رعنايي ، مدير روابط عمومي اداره کل ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي استان اردبيل، نام شهيدگاه را شاه اسماعيل صفوي بر اين مکان نهاده است، مکاني مقدس در قلب شهر اردبيل و در جوار مرقد و مزار شيخ صفي‌الدين اردبيلي و آرامگاه خود شاه اسماعيل که همواره مورد توجه و تکريم مردم و بازديدکنندگان داخلي و خارجي بوده و هست.
سنگ قبرهاي سياه متعلق به قزلباشان
هرچند مجموعه آرامگاهي شيخ صفي‌الدين اردبيلي از گذشته‌هاي دور به عنوان نگين ميراث‌ فرهنگي اين استان خودنمايي مي‌کند، اما در محوطه شهيدگاه آن در سال 1378 حين حفاري محدوده بقعه شيخ صفي‌الدين تعدادي سنگ قبر با حکاکي و کتيبه‌هاي عهد صفوي کشف و زير سنگ مزارها، پيکرهاي شهداي جنگ چالدران، پيچيده در يراق اسب‌ها مشاهده شد.مسئول موزه‌هاي استان اردبيل درباره سنگ قبرهاي شهيدگاه گفت: شمار سنگ مزارها مشخص نبوده و نيست؛ اما ژاک دومورگان محقق و باستان‌شناس فرانسوي که در ايران براي نخستين بار نفت و چندين مکان و اثر باستاني را کشف کرده است، در سال 1307 شمسي مصادف با 1304 قمري، عکسي از ضلع شرقي شهيدگاه تهيه کرده که نشان مي‌دهد تعداد سنگ قبرها بسيار بيشتر از شمار کنوني بود.جنس سنگ مزارهاي شهيدگاه اغلب مرمر يا خاراي سياه است. گفته مي‌شود سنگ قبرهاي سياه متعلق به مزار قزلباش‌ها (قشون عشايري و ايراني دوره صفويان) بوده و نقوش و خطوط روي آنها همچنان به بازخواني و تحقيقات جامع و کامل نيازمند است.به گفته مسئول موزه‌هاي استان اردبيل ، شهداي شهيدگاه در اصل قزلباشان، صاحب منصبان و نظاميان و مقامات عالي رتبه صفويه بوده‌اند و بعدها در دوره قاجار نيز چهره‌ها و شخصيت‌هاي شاخص در آن مکان به عنوان آرامگاه عمومي به خاک سپرده شدند.