غارهاي دست‌کند سرعين، راه‌هايي به اسرار زمين

 روستاي کنزق در سه کيلومتري شهر سرعين قرار دارد ، اين روستا داراي غارهايي با معماري بي‌نظير و قدمت تاريخي 2 هزار و 500 سال مربوط به دوره اشکانيان است که در فهرست آثار ملي ايران نيز به ثبت رسيده ‌است.
طبق گفته اهالي، در زلزله سال 1375 روستاي کنزق متروکه شده و کنزق جديد در جوار روستاي قديمي شکل گرفته است اما غارهاي اين محوطه باستاني قابليت تبديل به موزه، مجموعه پذيرايي و اقامتي را دارد و اداره کل ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي استان اردبيل قصد دارد به نورپردازي‌هاي خاص و آلاچيق و کافي‌شاپ‌هايي در معيار جهاني در محوطه کنزق ايجاد کند.
بر اساس اعلام کارشناسان، 23 غار به عنوان اثر طبيعي ملي در ايران به ثبت رسيده است و معماري صخره‌اي روستاي متروکه کنزق که در امتداد شرق و جنوب شرقي دره سرسبز اين روستا، روي سنگ‌هاي رسوبي آهکي و ماسه‌اي متراکم شکل گرفته و توسعه يافته، از آثار برجسته براي تکميل مطالعات معماري صخره‌اي آذربايجان و ايران محسوب مي‌شود.
مشخصه ديگر واحدهاي معماري کنزق، فضاهايي به نسبت چهارگوش و دالان‌هاي راست‌گوشه يا هلالي است که در بخش‌هايي از آنها محفظه‌هايي به صورت طاقچه‌هاي قوسي براي قرار دادن مشعل و وسايل روشنايي تعبيه شده است.
عمليات کاوش باستان شناسي در روستاي کنزق با هدف بررسي و لايه‌نگاري تاريخي با مجوز پژوهشگاه سازمان مرکزي در سال 97 آغاز شد و بازگشايي مدخل‌هاي ورودي و خروجي غارهاي دست کند و به دست آوردن داده‌هاي باستاني لايه نگاري و نقشه برداري مسيرهاي داخلي جهت شناساندن محوطه انجام گرفت.
تبديل روستاي تاريخي به پايگاه ملي
به دنبال عمليات نقشه‌برداري و توپوگرافي منطقه و تهيه طرح جامع مرمت و احياي اين اثر تاريخي، روستاي کنزق به يکي از سايت‌هاي تاريخي پربازديد تبديل شد و طبق اعلام اداره کل ميراث فرهنگي ، گردشگري و صنايع دستي استان اردبيل، عمليات توسعه پايگاه ملي روستاي تاريخي کنزق به منظور ايجاد زيرساخت‌هاي گردشگري و تبديل غارها به کاربري‌هاي فرهنگي و گردشگري با سرعت و نظارت کامل در حال اجراست.
به همين منظور در سال 1401 بيش از 20 ميليارد ريال اعتبار از وزارت ميراث‌ فرهنگي، گردشگري و صنايع‌ دستي براي اين پايگاه در نظر گرفته شد و در نهايت غارها به نگين گردشگري و فرهنگي سرعين تبديل شد و در تکميل چرخه گردشگري سرعين در کنار آب و هواي مطبوع و ظرفيت آبدرماني‌ها آماده ارائه خدمات است.
غارهاي کنزق از معماري‌هاي دستکند حوزه کوه سبلان است و گفته مي‌شود اين محوطه با بيش از 45 فضاي معماري دستکند، يک روستاي زيرزميني با قدمت طولاني در بازه زماني هزاره اول قبل از ميلاد تا دوره ايلخاني است و از دوره قاجار دوباره مسکوني شده و خانه‌هاي خشتي و کاه‌گلي با پوشش چوبي و سقف مسطح با الگو گرفتن از معماري و بافت روستايي مناطق کوهستاني آذربايجان بر روي روستاي زيرزميني ساخته شده است.
معرفي روستاي تاريخي کنزق سرعين هم از منظر ميراث فرهنگي اين شهرستان و استان اهميت دارد و هم از حيث توسعه و رونق گردشگري و راه‌اندازي مشاغل مرتبط با آن براي منطقه مهم است و دستگاه‌هاي متولي بايد در راستاي شناساندن و تامين بسترها و امکانات رفاهي براي حضور مسافران و بازديدکنندگان اقدام کنند.به گزارش عصرآذربايجان به نقل از ايرنا،ارائه طرحي براي معرفي و صيانت از غارهاي کنزق سرعين نيز ضروري به نظر مي‌رسد، هرچند اين غارها رازها و ناگفته‌هاي بسيار دارد اما ابهام علمي و تاريخي بر جاذبه‌هاي گردشگري آن افزوده و مي‌توان در کنار بررسي‌هاي علمي، با بسترسازي بيشتر براي بازديد علاقه‌مندان و مسافران از مواهب اين ميراث فرهنگي براي رونق اقتصاد گردشگري استفاده کرد.