غيرممکن مثل احياي درياچه‌ اروميه؛ وقت پذيرش واقعيت نيست

درياچه اروميه، نماد بزرگ‌ترين ناکامي محيط‌زيستي ايران در دهه‌هاي اخير، حالا به مرز نيستي مطلق رسيده است. با اينکه طي سال‌هاي گذشته هزاران ميليارد تومان براي احياي اين درياچه هزينه شده است و ده‌ها پروژه، طرح و جلسه برگزار شده است، امروز بنا بر اذعان رسمي معاون سازمان حفاظت محيط زيست، درياچه در شمال کاملاً خشک شده است و پيش‌بيني مي‌شود تا پايان تابستان، بخش جنوبي آن نيز به‌کلي از بين برود.
حالا اين پرسش به ميان مي‌آيد: آيا وقت آن نرسيده است که به‌جاي پافشاري بي‌پايان بر تزريق منابع، سناريوي «پايان» را بپذيريم و براي پس از آن برنامه‌ريزي کنيم؟
در نشست خبري خبرنگار صراحتاً اين پرسش را مطرح کرد؛ چرا دولت همچنان بر ادامه طرح‌هاي احياي درياچه‌اي پافشاري مي‌کند که حتي اگر آنها را علمي و خيرخواهانه در نظر بگيريم، به بن‌بست رسيده است؟ چرا به‌جاي نگاه پرهزينه و ناکارآمدِ نجات، به سناريوي محتمل و منطقيِ پايان حيات اين درياچه توجه نمي‌شود؟ اما به‌جاي خانم شينا انصاري، رئيس سازمان، معاون تالاب‌ها به اين سؤال پاسخ داد، پاسخي که در عين اعتراف به وخامت اوضاع، باز هم بر ادامه پروژه‌ها و تزريق منابع بيشتر تأکيد داشت!
دکتر احمدرضا لاهيجان‌زاده با اشاره به کاهش حجم آب درياچه به نيم ميليارد مترمکعب (در مقايسه با 2 ميليارد مترمکعب در همين روز در سال گذشته) گفت: "تراز به پايين‌ترين حد ممکن رسيده است و اگر پايين‌تر برود ديگر عددي براي ثبت وجود ندارد."
او همچنين پيش‌بيني کرد که تا پايان تابستان درياچه اروميه به‌طور کامل خشک خواهد شد و از پاييز نيز اميدي به آورد آبي نيست، اما با وجود اين، جلساتي برگزار شده است تا تأمين منابع مالي فوري براي احياي پروژه‌هاي مرتبط با احياي درياچه اروميه انجام شود.
لاهيجان‌زاده در ادامه تأکيد بر تلاش براي تأمين فوري منابع مالي با هدف احياي درياچه اروميه، باز هم هيچ اشاره‌اي به اينکه دقيقاً چه‌سناريويي براي پس از خشکي کامل، قطعي و دائمي درياچه اروميه انديشيده شده است، نکرد، حتي براي احياء درياچه اروميه هم فعلاً برنامه و افق مشخصي تعيين نشده است؛ با فرض تأمين منابع مالي موردنياز براي اجراي برنامه موردنظر، مهم‌تر از آن اين است که مشکل اصلي تأمين آب موردنياز براي احياء درياچه اروميه است، در زمان حاضر که وضعيت تأمين آب در کشور مشکلي فراگير چه در حوزه محيط زيست و کشاورزي و چه در حوزه شرب و مصرف مردم شده است، آب موردنياز براي احياء درياچه اروميه قرار است چگونه و از کجا تأمين شود؟
در واقع مديريت کلان محيط زيست کشور اکنون در موقعيتي ايستاده است که خلاف همه شواهد، هنوز بر ادامه روندي تأکيد مي‌کند که در سه دهه گذشته حاصلي نداشته است، روندي که با وجود هزينه‌هاي هنگفت، نتوانسته است روند طبيعي خشکي را متوقف کند.
درياچه اروميه امروز ديگر تنها يک پيکره آبي فصلي است که در زمستان‌ها اندکي جان مي‌گيرد و در گرماي تابستان، چون جنازه‌اي خشکيده بر بستر نمکزار پهن مي‌شود، اين تصوير تلخ، ديگر نه سياه‌نمايي است و نه بزرگ‌نمايي رسانه‌ها، اين همان چيزي است که کارشناسان مستقلي چون زنده‌ياد پروفسور پرويز کردواني سال‌ها پيش هشدار دادند؛ اين‌که اروميه ديگر قابل احيا نيست و صرف منابع براي آن نوعي هدررفت و خيانت به آينده است.حتي معاون سازمان محيط زيست نيز در اظهاراتش تأکيد مي‌کند که در مطالعات سال‌هاي 92 تا 95، سناريوي خشکي کامل و تبعات اجتماعي و زيست‌محيطي آن بررسي شده است، از مهاجرت گرفته تا افزايش بيماري‌ها و ريزگردها، با اين حال، همچنان تصميم‌گيران زيست‌محيطي ما از پذيرش اين واقعيت سر باز مي‌زنند.
آيا اين پافشاري به‌دليل نگراني از پيامدهاي سياسي اعتراف به شکست است؟ يا اينکه ساختار بروکراتيک سازمان‌هاي دولتي، به‌گونه‌اي طراحي شده است که حتي در شرايط شکست هم به پروژه‌هاي جديد براي جذب بودجه نياز دارند؟ هرچه هست، درياچه اروميه قرباني اين بي‌تصميمي‌ها و تعارفات شده است.
واقعيت اين است که شايد امروز ديگر وقت آن رسيده باشد که از شعار احياء درياچه اروميه عبور کنيم و به مرحله مديريت پيامدهاي خشکي وارد شويم. اکنون بايد با شفافيت و صداقت با مردم سخن گفت. اگر واقعاً درياچه اروميه به خشکي قطعي و دائمي رسيده است، دولت بايد اعلام کند که درياچه از دست رفته است و بودجه‌هاي آينده نه براي احيا، بلکه براي مديريت جغرافياي درياچه بدون‌آب و کاهش تبعات آسيب‌زاي پس از آن هزينه خواهد شد.
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از تسنيم،پايان کار درياچه اروميه تلخ است، اما ناديده گرفتن آن تلخ‌تر، اکنون زمان آن رسيده است که با واقعيت موجود، منطقي رفتار کنيم، و به‌جاي رويه‌اي که تاکنون اثربخش نبودن آن را تجربه کرده‌ايم، انرژي و بودجه را صرف مهار تبعات و بحران‌هاي احتمالي آينده و حتي ظرفيت‌هاي احتمالي موجود در درياچه خشک اروميه کنيم، ادامه مسير فعلي تنها به‌معني تعويق فاجعه نيست، بلکه نشانه‌اي از ناتواني ما در مواجهه با واقعيت است.