مناطق حفاظت شده زنجان، گنجينه‌هايي براي فردا

استان زنجان با بستري غني از تنوع زيستي به دليل ويژگي‌هاي توپوگرافيک و اقليمي خاص از ارتفاعات البرز تا دشت‌هاي گسترده، ميزبان مناطق حفاظت‌شده‌اي همچون »سرخ‌آباد«، »انگوران« و »فيله‌خاصه« است.
اين مناطق که پناهگاهي براي گونه‌هاي نادري چون آهوي ايراني، پلنگ، قوچ و ميش ارمني هستند، در طول سال‌هاي اخير با چالش‌هاي متعددي از جمله خشکسالي، تغييرات اقليمي، چراي غيرمجاز دام و برخي طرح هاي توسعه‌ ناپايدار مواجه بوده‌ و با خطراتي مواجه شده اند.کارشناسان محيط‌زيست معتقدند روز جهاني و هفته محيط‌زيست تنها فرصتي براي برگزاري همايش‌هاي نمادين نيست بلکه زمان بازنگري در »مديريت مناطق حفاظت‌شده« است.»تجاوز به حريم‌هاي زيست‌محيطي« و »افزايش فشار انساني بر اکوسيستم‌ها«از جمله تهديداتي است که اگر کنترل نشود، مي‌تواند خسارات جبران‌ناپذيري به اين سرمايه‌هاي ملي وارد کند.متخصصان حوزه محيط‌زيست بر محورهاي خاصي براي حفاظت از اين مناطق تأکيد دارند و معتقدند اين موارد بايد بيش از گذشته جدي گرفته شود.
ضرورت استفاده از فناوري هاي نوين براي رصد مناطق حفاظت شده
مدير کل حفاظت محيط زيست استان زنجان با بيان اينکه روز جهاني و هفته محيط زيست فرصت و بهانه اي براي توجه بيشتر به موضوعات و چالش هاي محيط زيستي در مقياس منطقه اي، ملي و بين المللي است، گفت: اين فرصت، زمينه اي براي افزايش همکاري ها به عنوان زبان مشترک صلح و دوستي در جهان مورد استفاده قرار گيرد.سيد رضا موسوي مشکيني با بيان اينکه مناطق حفاظت شده استان زنجان از مناطق بکر کشور محسوب مي شود، افزود: آموزش و مشارکت جامعه محلي در اين خصوص اهميت زيادي دارد چون جوامع بومي و روستايي، نخستين محافظان مناطق هستند که توانمندسازي اين جوامع و تبديل آنها به حافظان طبيعت، موثرتر از هر ابزار قانوني است.وي با اشاره به ضرورت تقويت زيرساخت‌هاي نظارتي اظهار داشت: استفاده از فناوري‌هاي نوين مانند پهپادها براي پايش مناطق صعب‌العبور و تجهيز محيط‌بانان به امکانات حفاظتي پيشرفته، ضرورتي اجتناب‌ناپذير است.موسوي افزود: تبديل تهديد حضور گردشگران به فرصت بسيار مهم است به شرطي که مسيرهاي بازديد مشخص باشد، محدوديت‌هاي ورود براي ايام زادآوري حيات‌وحش رعايت و فرهنگ »ردپايي از خود باقي نگذاشتن« در طبيعت نهادينه شود.
وي با بيان اينکه دو منطقه »سرخ‌آباد«و »انگوران« نه صرفا به عنوان نقاطي بر روي نقشه بلکه به عنوان کليدواژه‌هاي اصلي بقاي تنوع زيستي در شمال‌غرب کشور محسوب مي‌شود، اضافه کرد:با اين حال، تعارض ميان نيازهاي انساني و ضرورت‌هاي زيستي، اين عرصه‌ها را در موقعيتي حساس قرار داده است.مدير کل حفاظت محيط زيست استان زنجان ادامه داد:منطقه حفاظت‌شده سرخ‌آباد، گذرگاه حياتي »آهوي ايراني« و »پلنگ« با وسعتي بيش از 122 هزار هکتار، يکي از مهم‌ترين زيستگاه‌هاي حيات وحش زنجان است.
وي با اشاره به اهميت زيستي آن خاطر نشان کرد: اين منطقه به دليل گذرگاه ارتباطي بودن، از اهميت ويژه‌اي براي حفظ جمعيت پلنگ ايراني برخوردار است.موسوي افزود: علاوه بر آن، وجود آهوي ايراني در دشت سهرين (بخشي از اين منطقه) از جذابيت‌هاي نادر اکولوژيکي زنجان است که در سطح جهاني مطرح مي شود.
پناهگاه انگوران از قديمي‌ترين مناطق تحت مديريت سازمان محيط زيست
معاون محيط زيست طبيعي و تنوع زيستي اداره‌کل محيط استان زنجان گفت: هم اکنون 13.7 درصد از وسعت اين استان به مناطق تحت مديريت سازمان حفاظت محيط زيست شامل مناطق حفاظت شده انگوران، سرخ آباد و فيله خاصه، پناهگاه حيات وحش انگوران در شهرستان هاي زنجان، طارم و ماهنشان اختصاص دارد.امجد باقري يکي از اين مناطق را پناهگاه حيات‌وحش انگوران اعلام کرد و افزود: انگوران نگين کوهستان‌هاي زنجان به عنوان يکي از قديمي‌ترين مناطق تحت مديريت سازمان محيط‌زيست، اقليمي کوهستاني، طبيعتي کم نظير و سخت‌گذر دارد.وي با بيان اينکه اين منطقه به عنوان يکي از غني‌ترين زيستگاههاي قوچ و ميش ارمني، سياه گوش، خرس قهوه اي و کل و بز شناخته مي‌شود، گفت: پوشش گياهيِ منحصربه فرد آن از جمله گياهان دارويي و مرتعي باعث شده تا انگوران نه تنها براي جانوران، بلکه براي پايداري خاک و منابع آب منطقه نيز حياتي باشد.
باقري يکي ازچالش‌هاي مناطق را چراي غيرمجاز دام در فصول حساس و بيش از ظرفيت مراتع، شکار غيرقانوني و همچنين فعاليت‌هاي معدني در لبه‌هاي اين پناهگاه ذکر کرد و افزود: چراي بيش از حد علاوه بر تخريب مراتع موجب رقابت ميان دام اهلي و حيات‌وحش براي استفاده از مراتع شده و عملا بقاي گونه‌هاي شاخص را تهديد مي‌کند.
وي راهکارهاي تخصصي براي مديريت بحران براي حفظ اين دو کانون حياتي را که فعالان محيط‌زيست زنجان بر ضرورت‌هاي آن تأکيد دارند ايجاد گذرگاه‌هاي ايمن حيات‌وحش اعلام کرد.باقري افزود: پايش و نظارت سختگيرانه بر فعاليت‌هاي معدني، برنامه مدون مديريت چرا و همچنين تقويت و توجه ويژه به جايگاه محيط‌بانان با توجه به گستردگي منطقه انگوران، تجهيز محيط‌بانان به ابزارهاي نوين و مدرن و افزايش تعداد محيطبانان و فعال سازي پاسگاه‌هاي ثابت و سيار مي‌تواند ضريب امنيت منطقه را به طور چشمگيري افزايش دهد.
وي با اشاره به اهميت مشارکت ساکنان جوامع محلي، فعالان معدني و صنعتي(فعال در داخل و حاشيه منطقه) در حفاظت از تنوع زيستي، گفت: مي توان با حفاظت مشارکتي برخي از صدمات و خسارت هاي وارده بر تنوع زيستي را کاهش داد و در دستورالعمل و قوانين مرتبط با فعاليت هاي صنعتي و معدني، پيش بيني ها و راهکارهاي اجرايي لازم در اين زمينه را انديشيد.
کمبود نيروي انساني چالش جدي مناطق حفاظت شده زنجان
فرمانده يگان حفاظت محيط‌زيست استان زنجان با اشاره به پايش مستمر مناطق حفاظت شده استان ادامه داد: اين پايش ها شبانه روزي صورت مي گيرد و مامورين يگان حفاظت در اين ايام حساس به صورت شبانه روزي در حال گشت و کنترل مناطق جهت جلوگيري از تخلفات احتمالي هستند.غلامرضا عباسي يکي از مشکلات يگان را کمبود نيروي انساني عنوان کرد و افزود: هم اکنون تعداد محيطبانان اين استان با سرانه استاندارد مناطق تحت مديريت مناطق حفاظت شده فاصله زيادي دارد و به شدت کمبود نيرو در اين بخش بسيار محسوس است.وي اظهار داشت: بخش قابل توجهي از چارت تشکيلاتي اين اداره کل، در حوزه محيطباني خالي است که تلاش مي‌شود با تقويت اين بخش جذب نيرو صورت گيرد.عباسي با تاکيد بر اينکه محيطبانان مناطق تحت مديريت محيط زيست اين استان جزو زحمتکش‌ترين همکاران هستند، افزود:آنان همواره در مواجهه با چالش‌ها، سختي‌ها و مشکلات مسائل زيست محيطي فعاليت مستمري دارند و به صورت شبانه روزي انجام وظيفه مي‌کنند.
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از ايرنا، امروز، زنجان بيش از هر زمان ديگري به عزم جدي براي صيانت از پناهگاه‌هاي حيات‌وحش نياز دارد؛ چرا که نابودي هر يک از اين زيستگاه‌ها، قطعه‌اي از پازل سلامت اکوسيستم منطقه را براي هميشه حذف خواهد کرد.