فرآوري؛حلقه مفقوده زنجيره توليد سيب صنعتي در آذربايجان ‌غربي

آذربايجان‌ غربي به‌ عنوان يکي از قطب‌هاي اصلي توليد سيب کشور، هر سال علاوه بر توليد محصول باکيفيت و صادراتي، با حجم قابل‌توجهي سيب صنعتي و زيردرختي مواجه است؛ محصولي که قرار است از مسير صنايع تبديلي به ارزش افزوده تبديل شود، اما ضعف زيرساخت‌هاي فرآوري، محدوديت ظرفيت کارخانه‌ها، نوسان قيمت خريد، مشکلات بازار فروش و دغدغه پرداخت مطالبات باغداران، همچنان سرنوشت بخش مهمي از دسترنج توليدکنندگان استان را با چالش روبه‌رو کرده است.
فصل برداشت سيب در آذربايجان‌غربي، تنها فصل جمع‌آوري يکي از مهم‌ترين محصولات باغي کشور نيست؛ بلکه زمان آشکار شدن چالش‌هايي است که در بخش توليد، بازاررساني و صنايع تبديلي اين محصول وجود دارد. در کنار سيب‌هاي مرغوبي که راهي بازارهاي داخلي و خارجي مي‌شوند.
هر سال بخش قابل‌توجهي از محصول باغداران به دلايل مختلف از جمله اندازه، شکل ظاهري، آسيب‌ هاي ناشي از شرايط جوي و ريزش ميوه، در گروه سيب صنعتي قرار مي‌گيرد؛ محصولي که اگر به‌موقع خريداري و فرآوري نشود، مي‌تواند به يکي از دغدغه ‌هاي جدي باغداران تبديل شود.محدوديت ظرفيت خريد، فعاليت نامتناسب برخي واحدهاي فرآوري با حجم محصول، تفاوت قيمت‌ هاي پيشنهادي کارخانه‌ها با انتظارات باغداران و دشواري تأمين هزينه‌هاي حمل‌ونقل، از جمله مسائلي است که فروش سيب صنعتي را براي توليد کنندگان به مسئله‌اي اقتصادي و گاه نگران‌کننده تبديل مي‌کند.از سوي ديگر، سيب صنعتي برخلاف سيب تازه‌ خوري، فرصت چنداني براي نگهداري و عرضه در بازار ندارد و تأخير در خريد آن مي‌تواند کيفيت محصول را کاهش داده و قدرت چانه‌زني باغدار را در معاملات کمتر کند. در چنين شرايطي، زمان آغاز خريد حمايتي، تعيين نرخ مناسب، پرداخت به‌موقع بهاي محصول و حضور مؤثر صنايع تبديلي در فصل برداشت، نقش تعيين‌کننده‌اي در کاهش خسارت باغداران دارد.
موضوع مهم ديگر، ضرورت نگاه بلندمدت به صنايع تبديلي است؛ چراکه نمي‌توان با خريدهاي مقطعي و راهکارهاي کوتاه‌مدت، مشکل تکرارشونده بازار سيب صنعتي را برطرف کرد. توسعه ظرفيت کارخانه‌هاي فرآوري، نوسازي خطوط توليد، تسهيل سرمايه‌ گذاري، تقويت بازار صادراتي فرآورده‌هاي سيب و ايجاد سازوکار پايدار براي خريد محصول، از الزاماتي است که مي‌تواند اين بخش را از يک بازار پرچالش به فرصتي براي افزايش درآمد باغداران تبديل کند.اکنون پرسش اصلي اين است که با وجود جايگاه ممتاز آذربايجان‌غربي در توليد سيب، چرا سيب صنعتي همچنان با مشکلات خريد، قيمت‌گذاري و فرآوري مواجه است و چه موانعي اجازه نداده ظرفيت صنايع تبديلي استان متناسب با حجم توليد باغ‌ها توسعه پيدا کند؟
ساماندهي بازار سيب صنعتي نيازمند هماهنگي ميان بخش توليد، صنايع تبديلي و شبکه خريد است
رئيس سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان‌غربي با اشاره به جايگاه اين استان در توليد سيب کشور، گفت: ساماندهي بازار سيب صنعتي نيازمند هماهنگي ميان بخش توليد، صنايع تبديلي و شبکه خريد است و بايد زمينه فروش محصول باغداران با قيمت متناسب با هزينه‌هاي توليد فراهم شود.محمدرضا اصغري ، با اشاره به اهميت سيب صنعتي در اقتصاد باغداري استان اظهار کرد: بخشي از محصول توليدي باغ‌هاي سيب به دلايل مختلف از جمله اندازه، شکل ظاهري، آسيب‌ هاي ناشي از شرايط جوي و ريزش ميوه، در گروه سيب صنعتي قرار مي‌گيرد و مديريت بازار اين محصول اهميت زيادي در حفظ درآمد باغداران دارد.
وي با بيان اينکه صنايع تبديلي نقش مهمي در جلوگيري از هدررفت محصول و افزايش ارزش افزوده بخش کشاورزي دارند، افزود: توسعه فعاليت کارخانه ‌هاي فرآوري و استفاده حداکثري از ظرفيت موجود مي‌تواند بخش قابل‌توجهي از مشکلات بازار سيب صنعتي را کاهش دهد.
رئيس سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان‌غربي ادامه داد: يکي از موضوعات مهم در اين بخش، تناسب قيمت خريد با هزينه‌هاي توليد و برداشت است؛ چرا که باغدار نبايد در پايان يک سال تلاش و سرمايه‌ گذاري، به دليل نبود بازار مناسب براي محصول خود متضرر شود.اصغري با تأکيد بر لزوم حمايت از باغداران اظهار کرد: با هدف حذف واسطه‌ها و ساماندهي زنجيره ارزش، 73مرکز خريد و جمع‌آوري سيب صنعتي در نقاط مختلف استان مستقر شده‌اند تا باغداران بتوانند محصول خود را بدون واسطه و با قيمت عادلانه به دست صنايع تبديلي برسانند.
وي با اشاره به ظرفيت عظيم صنايع تبديلي استان تصريح کرد: در حال حاضر 42کارخانه فرآوري با ظرفيت اسمي يک ميليون و 900هزار تن در استان فعال هستند که نه تنها نياز سيب صنعتي استان را به‌طور کامل پوشش مي‌دهند، بلکه آمادگي پذيرش محصول مازاد از ساير استان‌ها را نيز دارند.رئيس سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان‌غربي با بيان اينکه امسال بيش از يک ميليون و 400هزار تن سيب در استان توليد شده است که حدود 30درصد آن سهم بازار صنعتي است، تأکيد کرد: سياست راهبردي اين سازمان، ارتقاي دانش فني باغداران و جايگزيني ارقام سنتي با پايه‌هاي »پاکوتاه و نيمه‌پاکوتاه« پرمحصول و زودبازده است.
رئيس سازمان جهاد کشاورزي استان با تأکيد بر اينکه کيفيت محصول نقش مهمي در تعيين جايگاه آن در بازار دارد، تصريح کرد: رعايت اصول فني در زمان برداشت و پس از آن، تفکيک و درجه‌بندي دقيق محصول و استفاده از بسته‌بندي استاندارد، از عوامل مؤثر در حفظ کيفيت و افزايش ماندگاري سيب به شمار مي‌رود که توجه به اين مراحل علاوه بر کاهش ضايعات، مي‌تواند شرايط حضور محصول استان در بازارهاي رقابتي داخلي و خارجي را نيز تقويت کند.
خريد حمايتي سيب صنعتي در 13مرکز آذربايجان‌غربي دنبال مي‌شود
مدير تعاون روستايي آذربايجان‌غربي از افزايش فعاليت 13مرکز خريد حمايتي سيب صنعتي در استان خبر داد و گفت: خريد اين محصول با نرخ هر کيلوگرم 17هزار تومان در راستاي حمايت از باغداران و جلوگيري از عرضه محصول با قيمت‌هاي نامناسب انجام مي‌شود.سجاد حسامي ، با اشاره به آغاز خريد حمايتي سيب صنعتي در آذربايجان‌غربي اظهار کرد: با توجه به حجم توليد سيب و ضرورت حمايت از توليدکنندگان، شبکه تعاون روستايي با ايجاد مراکز خريد در شهرستان ‌هاي مختلف، زمينه جذب محصول باغداران را فراهم کرده است.
وي افزود: در حال حاضر 13مرکز خريد در سطح استان فعال هستند و تلاش شده است با توزيع مناسب مراکز، دسترسي باغداران به شبکه خريد تسهيل شود.مدير تعاون روستايي آذربايجان‌غربي با بيان اينکه نرخ خريد حمايتي هر کيلوگرم سيب صنعتي 17هزار تومان تعيين شده است، ادامه داد: هدف از اين اقدام، حمايت از باغداران و جلوگيري از ايجاد اختلال در بازار فروش محصول صنعتي است.
ساماندهي بازار سيب صنعتي نيازمند راهکار پايدار است
استاندار آذربايجان‌غربي با تأکيد بر ضرورت حمايت از باغداران و ساماندهي بازار سيب صنعتي گفت: نمي‌توان اجازه داد محصولي که حاصل يک سال تلاش و هزينه‌کرد باغداران است، به دليل ضعف در سازوکار خريد و فرآوري با افت ارزش اقتصادي مواجه شود.وي افزود: يکي از موضوعات مهم در اين زمينه، تعيين قيمت متناسب با هزينه‌هاي توليد و فراهم کردن شرايط خريد مناسب براي باغداران است تا توليدکنندگان در زمان برداشت با مشکل فروش محصول مواجه نشوند.
استاندار آذربايجان‌غربي با اشاره به ضرورت هماهنگي دستگاه‌هاي اجرايي ادامه داد: جهاد کشاورزي، تعاون روستايي، دستگاه‌هاي اقتصادي و صنايع تبديلي بايد در يک چارچوب مشخص براي ساماندهي بازار سيب صنعتي همکاري کنند.رحماني تصريح کرد: خريد حمايتي به‌تنهايي نمي‌تواند راه‌حل دائمي مشکلات اين بخش باشد و در کنار آن بايد ظرفيت صنايع تبديلي توسعه يابد، سرمايه‌گذاري در اين حوزه تقويت شود و بازارهاي جديدي براي فروش محصولات فرآوري‌شده ايجاد شود.
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از مهر، وي با بيان اينکه توسعه صادرات فرآورده‌هاي سيب مي‌تواند به افزايش ارزش افزوده اين محصول کمک کند، خاطرنشان کرد: بايد از ظرفيت توليد استان براي ايجاد زنجيره کامل ارزش، از باغ تا فرآوري و صادرات، استفاده شود.استاندار آذربايجان‌غربي تأکيد کرد: حمايت از باغداران و جلوگيري از تضييع حقوق توليدکنندگان بايد در اولويت برنامه‌هاي دستگاه‌هاي مسئول قرار گيرد و تصميمات اتخاذشده در اين زمينه به‌صورت عملياتي دنبال شود.